വിവാഹ മോചനത്തിന് ആറുമാസത്തെ കാത്തിരിപ്പ് നിർബന്ധമാക്കേണ്ടതില്ല- സുപ്രീം കോടതി

വിവാ​ഹ മോചന കാര്യത്തിൽ ഏറെക്കാലമായി അനുഭവിക്കുന്ന പ്രശ്നത്തിൽ സുപ്രധാന വിധിയുമായി സുപ്രീം കോടതി. വീണ്ടെടുക്കാനാത്ത വിധം തകർച്ച നേരിട്ട വിവാഹ ബന്ധങ്ങൾ ആർട്ടിക്കിൾ 142 പ്രകാരമുള്ള അധികാരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വേർപെടുത്താമെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. പരസ്പര സമ്മതത്തോടെയുള്ള വിവാഹമോചനത്തിന് ആറ് മാസത്തെ നിർബന്ധിത കാലയളവ് വ്യവസ്ഥകൾക്ക് വിധേയമായി ഒഴിവാക്കാമെന്നാണ് ഇതിനായി നിർദ്ദേശിച്ചത്.

എപ്പോഴാണ് ഒരു വിവാഹബന്ധം വീണ്ടെടുക്കാനാകാത്ത വിധം തകർച്ചയുണ്ടാകുന്നതെന്ന് നിർണയിക്കാൻ മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിർദേശിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ജസ്റ്റിസുമാരായ സഞ്ജയ് കിഷൻ കൗൾ, സഞ്ജീവ് ഖന്ന, എ എസ് ഓക്ക, വിക്രം നാഥ്, ജെ കെ മഹേശ്വരി എന്നിവരടങ്ങിയ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് ചൂണ്ടികാട്ടുകയും ചെയ്തു.

മെയിന്റനൻസ്, ജീവനാംശം, കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള നിർണയം എങ്ങനെ സന്തുലിതമാക്കാമെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

ഹിന്ദു വിവാഹ നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 13 ബി പ്രകാരം പരസ്പര സമ്മതത്തോടെയുള്ള വിവാഹമോചനത്തിനായുള്ള നിർബന്ധിത കാത്തിരിപ്പ് കാലയളവ് ആർട്ടിക്കിൾ 142 പ്രകാരമുള്ള അധികാരം വിനിയോഗിച്ച് സുപ്രീം കോടതിക്ക് ഒഴിവാക്കാനാകുമോ എന്നതായിരുന്നു ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് പരി​ഗണിച്ച പ്രധാന വിഷയം. ആറു മാസത്തെ കാത്തിരിപ്പ് പല രാജ്യങ്ങളെയും സംബന്ധിച്ച് പഴഞ്ചൻ ആയി മാറിയിരുന്നു.

പരസ്പര സമ്മതത്തോടെയുള്ള വേർപിരിയാൻ തീരുമാനിച്ച ദമ്പതികളെ നിയമനടപടികൾക്കായി  കുടുംബ കോടതികളിലേക്ക് റഫർ ചെയ്യാതെ വിവാഹമോചനം നൽകാം.

ഏഴ് വർഷം മുമ്പ് ജസ്റ്റിസുമാരായ ശിവകീർത്തി സിംഗ്, ആർ ഭാനുമത) എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് കേസ് അഞ്ചംഗ ബെഞ്ചിന് കൈമാറിയത്.

ഇന്ത്യയിലെ വിവാഹ നിയമങ്ങൾ അറിയണം

നമ്മുടെ നാട്ടിലെ വിവാഹങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും മതാചാരപ്രകാരമാണ്. വിവിധ മതസ്ഥർ അവരവരുടെ വ്യക്തി നിയമങ്ങൾ അനുസരിച്ചാണ് വിവാഹിതരാകുന്നത്. ഹിന്ദു മത വിശ്വാസികൾ ആണെങ്കിൽ ഹിന്ദു മാര്യേജ് ആക്ട് അനുസരിച്ചും മുസ്ലീം മത വിശ്വാസികൾ മുസ്ലീം വ്യക്തി നിയമങ്ങൾ അനുസരിച്ചും കൃസ്ത്യൻ മത വിശ്വാസികൾ കൃസ്ത്യൻ വ്യക്തി നിയമങ്ങൾ അനുസരിച്ചും വിവാഹിതരാകുന്നതാണ് പെതുവെ. വിവിധ മതവിശ്വാസികളായ മനുഷ്യർ ഒരു മതത്തിൻ്റെയും ആചാരപ്രകാരമല്ല വിവാഹിതരാകുന്നതെങ്കിൽ അത്തരം വിവാഹങ്ങൾ സ്പെഷൽ മാര്യേജ് ആക്ട് അനുസരിച്ചാണ് നടക്കുക. ഒരേ മതത്തിൽ ആയാലും തന്നെ മതാചാര പ്രകാരമല്ലാതെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ സെപഷൽ മാര്യേജ് ആക്ട് അവസരം നൽകുന്നു. 

ആചാര പ്രകാരം നടന്നു എന്നത് കൊണ്ട് മാത്രം നിയമപരമായ സാധുത ലഭിക്കില്ല. അതിനായി വിവിധ മതാചാര പ്രകാരം നടന്ന വിവാഹങ്ങൾ അത്തരം വിവാഹങ്ങൾ നടന്ന അമ്പലമോ പള്ളിയൊ ഒക്കെയുള്ള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനത്തിൽ റെജിസ്റ്റർ ചെയ്യണം. ഇനി സ്പെഷൽ മാര്യേജ് ആക്ട് പ്രകാരമാണ് വിവാഹമെങ്കിൽ അവ റെജിസ്റ്റർ ചെയ്യപ്പെടുക മാര്യേജ് ഓഫീസറായ സബ് റെജിസ്റ്റാർ മുമ്പാകെ ആണ് എന്നത് കൊണ്ട് വേറെ റജിസ്ട്രേഷൻ്റെ ആവശ്യമില്ല. വിവാഹങ്ങൾ നടക്കുന്നത് വിവിധ ആക്ടുകൾ പ്രകാരമാണ് എന്നത് കൊണ്ട് ഡിവോഴ്സുകൾ നടത്തേണ്ടത് അതെ നിയമങ്ങൾ വച്ചാണ് എന്ന നിയമ പ്രശ്നമുണ്ട്.

ഓരോ വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിലെയും വിവാഹ മോചന നിയമങ്ങൾ അറിയാം

ഹിന്ദു മാര്യേജ് ആക്ട് 1955

ഹിന്ദു മാര്യേജ് ആക്ട് പ്രകാരം നമ്മുടെ നാട്ടിലെ ഹിന്ദുക്കൾക്കൊപ്പം ബുദ്ധ മതസ്ഥർ, ജൈനർ, സിഖുകാർ ഒക്കെയും ഈ ആക്ട് പ്രകാരമാണ് വിവാഹം റെജിസ്റ്റർ ചെയ്യേണ്ടത്. വിവാഹ സമയത്ത് ഈ നിയമ പ്രകാരം പുരുഷനൊ സ്ത്രീയൊ മറ്റൊരു സപൗസ് ഉണ്ടാകാൻ പാടില്ല എന്നതും പുരുഷന് 21 വയസ്സും സ്ത്രീക്ക് 18 വയസ്സ് തികഞ്ഞിരിക്കണം എന്നതും നിർബന്ധമാണ്.

ഹിന്ദു മാര്യേജ് ആക്ടിലെ 13 വകുപ്പിലാണ് ഡിവോർസുകളെ കുറിച്ച് പറയുന്നത്. ഡിവോർസ് ഏതെങ്കിലും ഒരു കക്ഷിക്ക് അഥവാ ഭാര്യക്കൊ ഭർത്താവിനൊ ഫയൽ ചെയ്യാമെങ്കിലും അത് എളുപ്പത്തിൽ തീരാൻ പരസ്പരം യോജിപ്പോടെ ഫയൽ ചെയ്യുകയെ നിവൃത്തിയുള്ളൂ. സെക്ഷൻ 13 B യിലാണ് പരസ്പര സമ്മതത്തോടെയുള്ള ഡിവോസുകളെ കുറിച്ച് പറയുന്നത്. ഇതനുസരിച്ച് ഇനി പറയുന്ന കണ്ടീഷനുകൾ ഫുൾഫില്ല് ചെയ്താൽ ഭർത്താവിനും ഭാര്യക്കും ഒരുമിച്ച് ഡിവോർസ് പെറ്റീഷൻ കുടുംബ കോടതിയിൽ ഫയൽ ചെയ്യാം. 

* പരസ്പരം പിരിഞ്ഞ് താമസിക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ട് ഒരു വർഷം ആയിരിക്കണം

* പരസ്പരം യോജിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകാൻ ഒരു സാഹചര്യവുമില്ല എന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ടിരിക്കണം

* വിവാഹബന്ധം വേർപെടുത്താർ ഭാര്യയും ഭർത്താവും പരസ്പരം സമ്മതിച്ചിരിക്കണം 

ഇങ്ങനെ ഒരു പെറ്റീഷൻ ഇരുവരും ഫയൽ ചെയ്ത് ആറ് മാസത്തിന് ശേഷം കോടതിക്ക് ഇരു കൂട്ടരെയും നേരിട്ട് കേട്ടതിന് ശേഷം രണ്ടു പേരും തീരുമാനം മാറ്റാത്ത സ്ഥിതിക്ക് ഡിവോർസ് ഉത്തരവിടാം. ഇത്തരമൊരു യോജിപ്പില്ലാതെ ഒരാൾ മാത്രമാണ് ഡിവോർസ് ഫയൽ ചെയ്യുന്നതെങ്കിൽ വർഷങ്ങൾ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന പ്രൊസസാണ്. ആറു മാസക്കാലയളവ് തന്നെയും വേണ്ടതില്ലെന്നാണ് പുതിയ ഉത്തരവിൽ സുപ്രീം കോടതി മുന്നോട്ട് വെച്ചത്.

മുസ്ലിം വ്യക്തി നിയമം

ഹിന്ദു മതവിശ്വാസികൾക്ക് ഹിന്ദു വ്യക്തി നിയമങ്ങൾ പോലെ മുസ്ലീം മതവിശ്വാസികൾക്ക് മുസ്ലീം വ്യക്തി നിയമങ്ങളുണ്ട്. മുസ്ലീം പേഴ്സണൽ ലോ (ശരീഅത്ത് ) ആപ്ലിക്കേഷൻ ആക്ട് അനുസരിച്ച് വിവാഹം, വിവാഹബന്ധം വേർപിരിയൽ, പിന്തുടർച്ചാവാകാശം, എന്നീ കാര്യങ്ങൾ മുസ്ലിം വ്യക്തി നിയമം അനുസരിച്ചാണ് മുസ്ലിങ്ങൾക്ക് ബാധകമാകുക. ഇതനുസരിച്ച് ഡിവോർസ് രീതികൾ ഇനി പറയുന്നവയാണ്. 

*തലാക്ക്

* ഇല

* സിഹർ

*lian 

* ഖുല 

* മുബാറാത്ത് 

ഈ പറഞ്ഞവയിൽ നമുക്കേറ്റവും പരിചയമുള്ളത് തലാക്ക് ആയിരിക്കും. ഭർത്താവ് നടത്തുന്ന ഡിവോർസ് ആണിത്. സിനിമകളിലും മറ്റും ഭർത്താവ് ഏകപക്ഷീയമായി നടത്തിയിരുന്ന തലാക്ക് എന്നാൽ ഇന്ന് നിലവിലില്ല. 2019 ലെ മുസ്ലീം വുമൻ ( പ്രൊട്ടക്ഷൻ ഓഫ് റൈറ്റ്സ് ഓൺ മാരിയേജ് ) ആക്ട് പ്രകാരമാണിത്. ഇതനുസരിച്ച് വാക്ക് കൊണ്ടൊ എഴുതിയൊ ഇലക്ട്രോണിക് മാധ്യമങ്ങളിലൂടെയൊ ഭർത്താക്കന്മാർ ഏകപക്ഷീയമായി നടത്തുന്ന തലാക്കുകൾ നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് മാത്രമല്ല ജാമ്യമില്ലാ കുറ്റവുമാണ്. അപ്പൊൾ പിന്നെ ഡിവോർസ് എങ്ങനെ എളുപ്പത്തിലാക്കാം എന്നതിന് പരസ്പര സമ്മതത്തോടെ പിരിയുക എന്നൊരു വഴിയെ മുസ്ലീം വിശ്വാസികൾക്കും മുമ്പിലുള്ളു എന്ന് കാണാം. അത്തരമൊരു വിവാഹ മോചന രീതിയാണ് മുബാറാത്ത് എന്നത് . 

ഇതനുസരിച്ച് ഭർത്താവും ഭാര്യയും വേർപിരിഞ്ഞ് ജീവിക്കുകയും അവർ തമ്മിൽ യോജിച്ച് പോവാൻ ഇരു കൂട്ടരുടെയും ബന്ധുക്കൾ നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾ പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ ഇരു കക്ഷികൾക്കും പരസ്പര യോജിപ്പോടെ മുബാറാത്ത് എന്ന വിവാഹ മോചന കരാർ ഒപ്പിടാം. ഈ കരാറിൽ സാമ്പത്തികമായ കൊടുക്കൽ വാങ്ങലുകളൊ ബാധ്യതകളൊ ശേഷിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അവ കൈമാറേണ്ട രീതിയും സമയവും കരാറിൽ മെൻഷൻ ചെയ്യാം. ഇനി  ബാധ്യതകൾ ഒന്നും പരസ്പരം ഇല്ലെങ്കിൽ അതും സൂചിപ്പിക്കാം. ഇത്തരമൊരു കരാർ സാക്ഷികളുടെ സാനിധ്യത്തിൽ ഒപ്പിടുന്നോടെ വിവാഹ മോചനം നിലവിൽ വരും. 

അപ്പൊൾ തോന്നാവുന്ന ഒരു സംശയം, മത ആചാര പ്രകാരം മാത്രം നടത്തിയ വിവാഹ മോചനം കൊണ്ട് നിയമപരമായി ഇരുവരും വിവാഹ മോചിതർ ആകുമോ എന്നാണ്. കാരണം ഹിന്ദു മാര്യേജ് ആക്ട് അനുസരിച്ച് കുടുംബ കോടതിയിൽ ആണല്ലോ കേസ് ഫയൽ ചെയ്യുന്നത്. മുസ്ലീം നിയമത്തിൽ പരസ്പരം ഒരു കരാർ ഒപ്പിടുന്നു മാത്രമേ ഉള്ളൂ. മുബാറാത്ത് കരാർ ഒപ്പിട്ടതിന് ശേഷം അത് ഡിക്ലെയിൽ ചെയ്യാനായി ഇരു കക്ഷികൾക്കും കുടുംബ കോടതിയെ സമീപിക്കാം. ഫാമിലി കോർട്സ് ആക്ടിലെ 7 വകുപ്പനുസരിച്ചാണിത്. കോടതി ഇരു കക്ഷികളേയും കേട്ടതിന് ശേഷം വിവാഹ ചോചനം അംഗീകരിക്കുന്നതോടെ നടപടികൾ അവസാനിക്കും. ഇതോടെ തദ്ദേശ സ്വയം ഭരണ സ്ഥാപനത്തിൽ റെജിസ്റ്റർ ചെയ്തതടക്കമുള്ള ഒഫീഷ്യൽ രേഖകളിൽ നിന്നും ഇരു കൂട്ടരും ഭാര്യ ഭർത്താക്കന്മാർ അല്ലാതാകും. 

കൃസ്ത്യൻ വ്യക്തി നിയമം  

ഇനി കൃസ്ത്യൻ മതവിശ്വാസികളാണെങ്കിൽ ക്യസ്ത്യൻ മതാചാര പ്രകാരം വിവാഹം നടന്നതിന് ശേഷം അവ നേരത്തെ പറഞ്ഞ ഹിന്ദു – മുസ്ലിം വിവാഹങ്ങൾ പോലെ തന്നെ കോർപ്പറേഷനിലൊ മുൻസിപ്പാലിറ്റിയിലൊ റെജിസ്റ്റർ  ചെയ്യുകയാണ് രീതി. ഇങ്ങനെ നടക്കുന്ന വിവാഹങ്ങളുടെ വിവാഹ മോചനം നടത്തേണ്ടത് 2001 ലെ  ഇൻഡ്യൻ ഡിവോർസ് ആക്ട് അനുസരിച്ചാണിത്. 1869 ലെ ഡിവോർസ് ആകട് ഭേദഗതി ചെയ്താണ് ഇന്ത്യൻ ഡിവോർസ് ആക്ട് പാസ്സാക്കിയിരിക്കുന്നത്. നേരത്തെ ഡിവോർസിന് പുരുഷന് ആയിരുന്നു കൂടുതൽ അവകാശമുണ്ടായിരുന്നെതെങ്കിൽ അത്തരമൊരു അസമത്വം പരിഹരിച്ചാണ് പുതിയ ആക്ട് ഉണ്ടായത്. ഇതനുസരിച്ച് വിവാഹ മോചനം എളുപ്പത്തിലാക്കാൻ ആക്ടിലെ 10 A അനുസരിച്ചാണ് ഭാര്യയും ഭർത്തവും പെറ്റീഷൻ കുടുംബ കോടതിയിൽ ഫയൽ ചെയ്യേണ്ടത്. ഇതിനായി  *ഇരുവരും രണ്ട് വർഷമായി പിരിഞ്ഞ് താമസിച്ചു വരികയായിരിക്കണം

* വിവാഹ മോചനം നടത്താൻ ഭാര്യയും ഭർത്താവും പരസ്പരം സമ്മതിക്കണം. 

രണ്ട് വർഷമായി പിരിഞ്ഞ് താമസിക്കണം എന്ന കണ്ടീഷൻ 2010 ലെ സൗമ്യ ആൻ തോമസ് v. യൂണിയൻ ഓഫ് ഇൻഡ്യ എന്ന കേസിൽ സുപ്രീം കോടതി എടുത്തു കളഞ്ഞു. മറ്റു മത വിശ്വാസികൾക്കില്ലാത്ത ‘രണ്ടു വർഷം’ എന്ന നിയന്ത്രണം ഭരണഘടന ഉറപ്പ് നൽകുന്ന തുല്യതയുടെ ലംഘനമാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണിത്. അതു കൊണ്ട് ഇപ്പോൾ കൃസ്ത്യൻ വിശ്വാസികൾക്കും വിവാഹ മോചനം നടത്താൻ ഒരു വർഷമായി പിരിഞ്ഞ് താമസിക്കുകയെ വേണ്ടു. പെറ്റീഷൻ ഫയൽ ചെയ്ത് ആറ് മാസത്തിന് ശേഷം ഇരു കക്ഷികളെയും കേട്ട് തീരുമാനത്തിൽ മാറ്റമില്ലെങ്കിൽ കുടുംബ കോടതി ഇരുവരുടേയും വിവാഹ മോചന അപേക്ഷ അംഗീകരിക്കും. 

സ്പെഷൽ മാര്യേജ് ആക്ട് 

ഇനി മതാചാര പ്രകാരമല്ലാതെയുള്ള വിവാഹത്തിലേക്ക് വന്നാൽ അവ റെജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക സ്പെഷൽ മാര്യേജ് ആക്ട് അനുസരിച്ചാണ്. വലിയ ആചാരങ്ങളുടെ അകമ്പടി ഒന്നുമില്ലെങ്കിലും ആക്ടിൽ എല്ലാത്തിനും നടപടി ക്രമങ്ങളുണ്ട്. അത് റെജിസ്റ്റർ ഓഫീസിൽ അപേക്ഷ കൊടുക്കുന്നത് മുതൽ നോട്ടീസ് രണ്ട് പേരുടെയും റെജിസ്റ്റർ ഓഫീസിൽ പബ്ലിഷ് ചെയ്യുന്നതിലും എത്ര സാക്ഷികൾ ഒപ്പിടണം എന്നതിൽ വരെയുണ്ട്. അത് കൊണ്ട് വിവാഹ മോചനവും ആക്ട് തന്നെ അനുവദിക്കുന്നുണ്ട്. 

സെപഷൽ മാര്യേജ് ആക്ടിലെ 28 വകുപ്പനുസരിച്ചാണ് യോജിച്ചുള്ള ഡിവോർസിനുള്ള പെറ്റീഷൻ ഫയൽ ചെയ്യേണ്ടത്. ഒരു വർഷമൊ അതിലധികമോ ആയി വേർ പിരിഞ്ഞ് താമസിക്കുന്ന ഭാര്യക്കും ഭർത്താവിനും ഇത്തരം പെറ്റീഷൻ കുടുംബ കോടതിയിൽ ഫയൽ ചെയ്യാം. ആറു മാസത്തിന് ശേഷം കോടതിക്ക് ഇരു കൂട്ടരെയും നേരിട്ട് കേട്ട ശേഷം ഡിവോർസ് അനുവദിക്കാം. ഹിന്ദു മാര്യേജ് ആക്ടും ഡിവോർസ് ആക്ടും പോലെ തന്നെയാണ് ഇവിടെയും ഒരുമിച്ച് നടത്തുന്ന ഡിവോർസിൻ്റെ നടപടി ക്രമങ്ങൾ. 

അപ്പോൾ യോജിച്ചല്ലെങ്കിൽ ഡിവോർസ് ചെയ്യാൻ പറ്റില്ലെ എന്ന ചോദ്യം ഉയരുന്നുണ്ട്. ചെയ്യാമെന്ന് തന്നെയാണ് ഉത്തരം. ഹിന്ദു മാര്യേജ് ആക്ടിലെ സെക്ഷൻ 13, ഡിസൊല്യൂഷൻ ഓഫ് മുസ്ലിം മാര്യേജ് ആക്ടിലെ സെക്ഷൻ 2, ഡിവോർസ് ആക്ടിലെ സെക്ഷൻ 10, സെപഷൽ മാര്യോജ് ആക്ടിലെ സെക്ഷൻ 27 എന്നിവയനുസരിച്ച് ഭർത്താവിനൊ ഭാര്യക്കൊ ഡിവോർസ് പെറ്റീഷൻ ഫയൽ ചെയ്യാം. അതിന് മതിയായ കാരണങ്ങൾ വേണമെന്നു മാത്രം. പൊതുവായ ചില കാരണങ്ങൾ ഇനി പറയുന്നവയാണ്. 

* താൻ അല്ലാതെ മറ്റൊരു സ്ത്രീയൊ പുരുഷനൊ ആയുള്ള ബന്ധം 

* വർഷങ്ങളായി ഉപേക്ഷിച്ച് പോകൽ 

* മാനസിക അസ്വാസ്ഥങ്ങൾ 

* ഏഴ് വർഷത്തിലധികമായി കാണാതാകൽ 

* പുരുഷൻ്റെ ഇംപൊട്ടൻസി 

* ക്രൂരമായ പെരുമാറ്റം

ചിലപ്പോൾ ഒരാൾ വിവാഹ മോചനത്തിന് സമ്മതിക്കാതിരിക്കുകയും ഇപ്പൊൾ പറഞ്ഞ കാരണങ്ങൾ  ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തു എന്ന് വരാം. അപ്പോൾ കേസ് ഫയൽ ചെയ്യാതെ വേറെ നിവൃത്തി ഇല്ല. എന്നാൽ പരസ്പര യോജിപ്പോടെ നടത്തുന്ന വിവാഹ മോചനത്തിലെ പോലെ കൃത്യമായ സമയ ക്രമം ഒന്നും ഇത്തരം കേസുകൾ തീർക്കുന്നതിൽ പറയാനാവില്ല. കാരണം ചിലപ്പോൾ ആരോപണവും നുണയും ആവാം. ഒരാൾ ഡിവോർസിന് സമ്മതിക്കാത്തത് കൊണ്ട് ചിലപ്പോൾ വ്യാജമായും പരാതി കൊടുക്കാം. അത് അറിയാൻ വർഷങ്ങൾ നീണ്ട വിചാരണ വേണ്ടി വരും. അതു കൊണ്ട് പരസ്പര യോജിപ്പോടെ ഡിവോർസ് നടത്തിയാലെ ഒരു നിശ്ചിത സമയം കൊണ്ട് കേസ് തീരു എന്ന പരിമിതിയുണ്ട്.